Wanneer is een lithium-conversie zinvol? When does a lithium conversion make sense?

De afgelopen jaren krijg ik dezelfde vraag steeds vaker aan boord: "Marco, moet ik niet over op lithium?" Mijn antwoord begint altijd met een wedervraag: hoe vaar je, waar lig je, en wat verbruik je. Want lithium is fantastisch voor het juiste vaarprofiel, en geldverspilling voor het verkeerde. In recent years I keep hearing the same question on board: "Marco, should I switch to lithium?" My answer always starts with a counter-question: how do you cruise, where do you moor, and what is your power consumption? Lithium is fantastic for the right cruising profile, and a waste of money for the wrong one.

In dit stuk leg ik uit wanneer een conversie van loodzuur (of AGM/gel) naar LiFePO4 zich loont, en wanneer ik zelf adviseer om bij wat je hebt te blijven. Geen technische verhandeling. Wel de checklist die ik aan boord doorloop voordat we überhaupt over offertes praten. In this piece I explain when a conversion from lead-acid (or AGM/gel) to LiFePO4 is worthwhile, and when I advise you to keep what you have. Not a technical treatise. Rather the checklist I run through on board before we even start talking about quotes.

Waar lithium echt verschil maakt Where lithium really makes a difference

De vier praktijkvoordelen waar het bij elke conversie om draait: The four practical benefits that drive every conversion:

EigenschapProperty	Loodzuur / AGMLead-acid / AGM	LiFePO4
Bruikbaar van capaciteitUsable capacity	~50%	90–95%
Levensduur in cycliCycle life	±500	3.000+
Gewicht per AhWeight per Ah	~3× zwaarder~3× heavier	1×
Volledig ladenFull charge time	8–10 uurhours	2–3 uurhours

Op papier is dit een open deur. In de praktijk is het belangrijker: een 200Ah lithium-pakket gedraagt zich als een 400Ah loodzuur-pakket, omdat je er bijna alles uit kunt halen. Plus dat je de helft minder vaak hoeft te laden, sneller laadt, en 6× zo lang doet over de installatie. Dát is het echte argument. On paper this looks obvious. In practice the implication is bigger: a 200Ah lithium pack behaves like a 400Ah lead-acid pack because you can use almost all of it. Plus you charge half as often, charge faster, and the installation lasts six times longer. That is the real argument.

Voor wie het zich loont Who benefits from it

Vier vaarprofielen waar ik bijna altijd "ja" zeg: Four cruising profiles where I almost always say "yes":

1. De langer-op-één-plek-vaarder 1. The stay-in-one-place cruiser

Lig je regelmatig dagen of weken voor anker, op een gemeentelijke aanlegplek, of op een rustige plek in de Friese meren zonder walstroom? Dan ontlaad je elke avond fors: koelkast, verlichting, eventueel inverter voor 230V. Met loodzuur betekent dat dat je elke ochtend moet laden, of een aggregaat moet starten. Met lithium haal je twee à drie nachten zonder bijladen, en wanneer je laadt is het binnen drie uur klaar. Do you regularly anchor for days or weeks, moor on a municipal berth, or sit on a quiet spot in the Frisian lakes without shore power? You discharge heavily every evening: fridge, lighting, possibly an inverter for 230V. With lead-acid that means charging every morning or running a generator. With lithium you can manage two or three nights without recharging, and when you charge it is done within three hours.

2. De grootverbruiker aan boord 2. The high-consumption owner

Inverter voor 230V apparatuur, magnetron, koffiemachine, airco, ijsmaker, watermaker, elektrische kookplaat: modern jachtcomfort vraagt veel stroom. Loodzuur kan dit aan, maar je moet vrijwel altijd een aggregaat draaien. Lithium maakt stille, schone vaardagen mogelijk waarbij het aggregaat alleen aan komt voor het opladen, niet voor direct gebruik. Inverter for 230V appliances, microwave, coffee machine, air conditioning, ice maker, watermaker, electric cooktop: modern yacht comfort needs serious power. Lead-acid can handle this, but you almost always need to run a generator. Lithium makes quiet, clean cruising days possible where the generator only kicks in for charging, not for direct use.

3. De fluisterstille of elektrische vaarder 3. The whisper-quiet or electric cruiser

Voor sloepen of jachten met (deels) elektrische aandrijving is lithium praktisch verplicht. Het cyclusgetal van loodzuur houdt zo'n installatie simpelweg niet vol. Binnen twee seizoenen heb je een vervangbeurt. Het project dat ik in 2024 deed waarbij een sloep volledig is omgebouwd tot fluisterstille elektrische aandrijving, was zonder LiFePO4 niet houdbaar geweest. For sloops or yachts with (partly) electric propulsion, lithium is practically mandatory. The cycle life of lead-acid simply will not sustain such an installation. Within two seasons you face a replacement. The 2024 project where a sloop was fully converted to whisper-quiet electric propulsion would not have been viable without LiFePO4.

4. De gewichts- en ruimteoptimalisator 4. The weight- and space-optimiser

Op een speedboot of kleinere kruiser tellen 50 kilo extra accu's. Lithium levert dezelfde bruikbare capaciteit in een derde van het gewicht en de helft van het volume. Voor planerende boten waar gewichtsverdeling de prestaties beïnvloedt, is dat een tastbaar voordeel. On a speedboat or smaller cruiser an extra 50 kg of batteries matters. Lithium delivers the same usable capacity in a third of the weight and half the volume. For planing boats where weight distribution affects performance, that is a tangible advantage.

Wanneer ik adviseer om bij loodzuur te blijven When I advise sticking with lead-acid

Drie scenario's waarin ik eerlijk zeg dat een conversie geen zinnige investering is: Three scenarios where I honestly say a conversion is not a sensible investment:

• Walstroom-in-de-haven-vaarder. Lig je 90% van de tijd aan walstroom en gaat de boot vooral op zaterdagmiddag voor twee uur weg? Dan ontlaad je je accu's vrijwel nooit fors. Een goede AGM houdt het tien jaar uit en kost een fractie. Voor dit profiel is lithium overkill. The shore-power cruiser. Are you on shore power 90% of the time and does the boat mainly head out for a Saturday afternoon couple of hours? You almost never discharge heavily. A good AGM lasts ten years and costs a fraction. For this profile lithium is overkill.
• Boot wordt binnen 5 jaar verkocht. Een lithium-pakket verdient zich pas terug over een aantal jaren gebruik. Verkoop je voor die tijd, dan zie je dat geld zelden volledig terug. Een koper betaalt zelden de meerprijs voor de installatie. The boat will be sold within 5 years. A lithium pack only pays for itself over several years of use. If you sell sooner, you rarely recoup that money. Buyers seldom pay extra for the installation.
• Beperkt budget en oude boordlader/omvormer. Een eerlijke lithium-conversie betekent vaak ook nieuwe lader en eventueel nieuwe omvormer. Als die andere componenten nog jaren mee moeten, is het slimmer eerst die te vervangen voor lithium-compatibele varianten en dan over een paar jaar de accu-conversie te doen. Limited budget and an old charger/inverter. An honest lithium conversion often means a new charger and possibly a new inverter as well. If those components still have years left in them, it is smarter to first replace them with lithium-compatible versions and then do the battery conversion in a few years.

De vragen die ik vóór een offerte stel The questions I ask before quoting

Wanneer iemand belt over een lithium-conversie, doen we eerst een intake aan boord. Dat is geen verkoop-bezoek. Het is informatie verzamelen om een zinnige rekensom te maken. De vragen die ik standaard doorloop: When someone calls about a lithium conversion, we first do an onboard intake. That is not a sales visit. It is gathering information to make a sensible calculation. The questions I always run through:

1. Hoe vaar je? Aantal nachten per jaar zonder walstroom, gemiddelde dagduur, vaargebied. How do you cruise? Nights per year without shore power, average day length, cruising area.
2. Wat zit er nu aan boord? Aantal accu's, leeftijd, type, capaciteit, configuratie 12V of 24V. What is on board now? Number of batteries, age, type, capacity, 12V or 24V configuration.
3. Welke laders, omvormers en alternatoren staan er? Merken, modellen, leeftijd. Which chargers, inverters and alternators are present? Brands, models, age.
4. Wat is het verbruik? Koelkast, inverter, navigatie, verlichting, eventueel klimaat. What is the consumption? Fridge, inverter, navigation, lighting, possibly climate.
5. Hoe oud is de bekabeling tussen accu's en hoofdverbruikers? Lithium kan veel hogere stroomstoten leveren. Kabels die 25 jaar lang met loodzuur prima werkten, kunnen tekortschieten. How old is the wiring between batteries and main loads? Lithium can deliver much higher current peaks. Cables that worked fine for 25 years with lead-acid can fall short.
6. Is er aggregaat aan boord? Hoe vaak gaat die aan? Wat is het brandstofverbruik? Is there a generator on board? How often does it run? What is the fuel consumption?
7. Wat zijn de plannen voor de boot komende 5–10 jaar? What are the plans for the boat over the next 5–10 years?

Pas met die antwoorden kan ik zeggen of een conversie zinvol is, welke capaciteit nodig is, of de bestaande lader vervangen moet, en of er een DC/DC tussen alternator en accu moet om de motor te beschermen. Pas dan komt er een offerte. Only with those answers can I tell whether a conversion is sensible, what capacity is needed, whether the existing charger must be replaced, and whether a DC/DC is needed between alternator and battery to protect the engine. Only then does a quote follow.

Wat een goede installatie maakt What makes a good installation

Een lithium-conversie is meer dan accu's vervangen. De punten die het onderscheid maken tussen een installatie die tien jaar meegaat en een die binnen twee seizoenen problemen geeft: A lithium conversion is more than swapping batteries. The points that separate an installation that lasts ten years from one that fails within two seasons:

• Een degelijk BMS. Geen budgetversie van AliExpress, maar een betrouwbaar systeem met cel-balancering, temperatuurbescherming en communicatie naar het laadsysteem. A solid BMS. Not a budget version from AliExpress, but a reliable system with cell balancing, temperature protection and communication with the charging system.
• Aangepaste laadprofielen in de boordlader, of een lader die specifiek voor LiFePO4 is. Loodzuur-laadprofielen overladen lithium en verkorten de levensduur. Adapted charge profiles in the onboard charger, or a charger specifically built for LiFePO4. Lead-acid charge profiles overcharge lithium and shorten its life.
• Alternatorbescherming via een DC/DC-converter of een externe regelaar. Lithium accepteert vrijwel onbeperkt stroom. Een onbeschermde alternator brandt door. Alternator protection via a DC/DC converter or an external regulator. Lithium accepts virtually unlimited current. An unprotected alternator burns out.
• Correct gedimensioneerde bekabeling en zekeringen, afgestemd op de hogere ontlaadstromen die lithium levert. Correctly sized cabling and fusing, matched to the higher discharge currents that lithium delivers.
• Integratie met walstroom en omvormer die de ladingstoestand van het pakket respecteert in plaats van negeert. Integration with shore power and inverter that respects the pack's state of charge rather than ignoring it.

Geen van deze punten is een hogere wiskunde. Maar één foute keuze in de keten levert een installatie op die mooi staat tot het moment dat je 'm onder belasting gaat gebruiken. None of these points is rocket science. But one wrong choice in the chain produces an installation that looks fine until the moment you actually load it.